Niet alleen mensen met trauma, maar ook mensen zonder trauma, kunnen moeite hebben met duidelijk communiceren met anderen. Dit heeft te maken met het gevoel dat loskomt bij bepaalde manieren van dingen verwoorden. In deze blog nemen we je mee in de communicatie met getraumatiseerde mensen en hoe je die communicatie kunt verbeteren.

Communicatie niveaus

In het communicatieproces bestaan er verschillende lagen of niveaus waarop een bericht wordt doorgegeven: inhoudsniveau en betrekkingsniveau. Op het betrekkingsniveau gaat het vaak mis. Zowel bij getraumatiseerde als ongetraumatiseerde mensen.

Inhoudsniveau

Het inhoudsniveau is het bericht dat letterlijk wordt gegeven. De tekst zoals deze er staat of wordt uitgesproken. Een voorbeeld is: “ik vind dit vervelend” of “wat een leuke jurk”. De meeste mensen houden zich vooral met dit niveau bezig. Wanneer iemand boos reageert op de melding “Ik vind dit vervelend”, kan er een vervolg komen met “Waarom doe je nou zo raar?” “Ik mag dat toch vervelend vinden?”. En vervolgens escaleert het hele gesprek. Dit komt doordat er geen aandacht is voor de betrekking.

Betrekkingsniveau

De betrekking, of het betrekkingsniveau, is het onderliggende bericht. Het gevoel dat wordt meegeven met wat je zegt. De uitspraak “ik vind dat vervelend”, kan het gevoel bij de ander teweeg brengen dat hij niet goed genoeg is of ‘schuld’ heeft aan jouw leed. Nu kun je denken, wat een overdreven reactie of gevoeligheid. Maar als je weet dat iemand bijvoorbeeld flink emotioneel verwaarloosd is in zijn jeugd, dan is het niet raar dat die persoon met zo’n zin gaat twijfelen of hij wel goed genoeg is. Hij heeft tenslotte zijn hele jeugd ervaren dat hij er niet toe doet. Jij zal dat dan dus ook wel zo vinden.

De betrekking is erg belangrijk in het communiceren bij (complex) trauma en ook bij persoonlijkheidsproblematiek. Denk hierbij vooral aan de vermijdende- en borderline persoonlijkheidsstoornissen. 

Anders verwoorden

Ook bij niet-getraumatiseerde mensen is het belangrijk om je bewust te zijn van het volledige bericht dat je geeft. Nadenken over hoe je zaken verwoordt kan zeker geen kwaad. Bij de ander ligt de taak om niet vanuit oud zeer of oude traumata te reageren, maar vanuit het hier en nu. Dit begint bij metacommunicatie.

Metacommunicatie 

Metacommunicatie is het communiceren over de communicatie. Als het gesprek de soep inloopt, vraag dan eens aan de ander wat voor een gevoel jouw opmerking opriep. Samen kun je goed bepalen hoe zaken verwoord kunnen worden. Eveneens leidt zo’n gesprek ook tot inzicht in de traumata van de ander en waar dus nog werk te doen is. Als jij geen feedback kunt ontvangen van een ander, zonder boos te worden, dan weet je dat er nog iets van vroeger moet worden opgeruimd.

Opruimen van triggers

Wanneer iemand getriggerd raakt door relatief normale grenzen of uitspraken, kan het zijn dat deze grenzen en uitspraken doen denken aan iets van vroeger. Er wordt dan niet gereageerd op de situatie van nu met emoties van nu. Er wordt gereageerd op onverwerkte en pijnlijke situaties van vroeger, met de emoties van vroeger en de emoties van nu. Dit kan leiden tot overweldigende reacties. Het is zaak om te achterhalen welke gebeurtenissen van vroeger hetzelfde gevoel hebben opgeroepen als de gebeurtenis van nu. Hierdoor ontstaat er een soort retraumatisering. 

Door metacommunicatie kun je erachter komen welke triggers er bestaan en welk oud zeer nog wat liefde en aandacht mag krijgen. Het is belangrijk om dit proces serieus te nemen, omdat het in beide richtingen, dus tussen beide personen die communiceren, een grote rol speelt in het aangaan en onderhouden van relaties met anderen. Wanneer je een dergelijke situatie meemaakt en getriggerd raakt door iets wat iemand zegt, is het belangrijk dat je dit bijhoudt in een dagboek of journal, zodat je inzicht kunt krijgen in je emoties en gedrag. Dit boekje kun je ook meenemen naar een therapeut of behandelaar. 

Tot slot

Het is belangrijk om je te beseffen dat je niet verantwoordelijk bent voor de vroegere traumata van de ander. Wel kun je op een rustige en duidelijke manier met elkaar communiceren over hoe je omgaat met triggers en hoe je dingen wel kunt verwoorden. Je moet tenslotte je vrij kunnen uitspreken, jouw emoties en grenzen hebben ook het recht om te bestaan. Trauma van een ander hoeft die ruimte niet in te nemen. 

Wanneer je merkt dat jij continu getriggerd raakt als een ander iets zegt of een grens stelt, dan is het aan jou om je eigen oud zeer op te ruimen, al dan niet met een behandelaar/therapeut. Het is jouw pijn, dus jouw verantwoordelijkheid. Je kunt wel altijd om hulp vragen en het gesprek aangaan over wat een trigger met jou doet. Zo kan een ander rekening met je houden en kunnen jullie beiden leren van elkaar. Dit verbetert niet alleen de communicatie, maar kan ook nog de vertrouwensband met elkaar versterken! 

Heb je iets aan onze blog en wil je jouw waardering laten blijken? Dat kan door een donatie te doen via PayPal, dat waarderen we enorm!