Trauma-signalen

Er zijn verschillende trauma-signalen. Deze kunnen goed zichtbaar zijn, maar ook verborgen zijn. Dit maakt het soms ingewikkeld voor een behandelaar om PTSS in kaart te brengen, omdat niet iedereen standaard last heeft van bijvoorbeeld herbelevingen, maar wel van andere dingen. In deze blog proberen we een overzicht te geven van de trauma-signalen die nog naast de standaard PTSS-criteria bestaan. Echter, als je last hebt van meerdere van deze signalen, wil dat niet zeggen dat je PTSS hebt. Voor diagnostiek ga je altijd naar een daartoe bevoegde behandelaar.

Emoties

PTSS leidt vaak tot veel verschillende, intense emoties. Emoties zijn dan ook duidelijk zichtbare trauma-signalen. Hoewel sommige emoties ook van binnen zitten, intern.

• Angst/paniek/paniekaanvallen, angst die ervoor zorgt dat je niet kunt stoppen met jezelf bezighouden/afleiden
• Fobieën
• Depressieve klachten
• Woede, agressie, prikkelbaar zijn
• Moeite alleen te zijn
• Moeite om te verbinden met anderen of anderen toe te laten
• Moeite met grenzen stellen en/of accepteren
• Nachtmerries
• Hopeloosheid
• Onvermogen te ontspannen
• Pijnlijke besluiteloosheid
• Tekort aan motivatie
• Stemmingswisselingen
• Gevoelloosheid
• Zelfhaat
• Onverwerkte rouw
• Ontkoppeld zijn van de realiteit
• Overweldigende emoties, explosieve emoties
• Moeite met vrienden maken
• Frequente conflicten met anderen
• (Onterechte) schuldgevoelens
• Vertrouwensproblemen, achterdocht
• Extreem bewust zijn van zichzelf en de eigen gedragingen
• Pleinvrees, moeite met drukke omgevingen
• Het gevoel continu verveeld te zijn en alsof je iets moet najagen. 

Gedragingen

Ook in het gedrag van de persoon kunnen er trauma-signalen bestaan. Je kunt daarbij letten op het volgende:

• Verslavingen: alcohol, drugs, telefoon/social media, werken (workaholic, altijd bereikbaar zijn), sporten, eten, obsessief winkelen voor dingen die je niet nodig hebt, etc.;
• Impulsiviteit;
• Eetstoornissen;
• Behoefte aan controle;
• Onvermogen om rustig aan te doen;
• Zelfbeschadiging/automutilatie;
• Suïcidale gedachten/ideaties;
• Manische symptomen;
• Sociale isolatie;
• Seksuele moeilijkheden;
• Perfectionisme;
• Niet kunnen werken, of te weinig werken om jezelf te kunnen onderhouden;
• Onvermogen om lange termijn doelen en dromen te realiseren;
• Vermijding;
• Gemakkelijk schrikken;
• Knarsetanden;
• Woordvindingsproblemen;
• Moeite met in slaap vallen, omdat als je je telefoon uitzet, je fight-flight respons wordt geactiveerd;
• Met opzet zwelgen in negatieve emoties, door bijvoorbeeld zielige films te kijken of droevige muziek te luisteren, omdat de dag toch al verpest was;
• In relaties blijven hangen die duidelijk slecht voor je zijn en al lang hadden moeten eindigen.

Gedachten

Trauma-signalen in de gedachten zijn moeilijker te ontdekken, maar het is niet onmogelijk. Ze zijn meer verborgen en vragen daarom in de behandeling of in vriendschappen wat meer vertrouwen en dieper gaande gesprekken. Je kunt denken aan:

• Snelle gedachten/racing;
• Frequente verwarring;
• Moeite om te concentreren;
• Geheugenproblemen, problemen met korte termijn geheugen;
• Chronische zelf-kritiek of zelf-afwijzing;
• Zware besluiteloosheid;
• Angstig piekeren, overpeinzen;
• Negatieve overtuigingen over zichzelf en anderen;
• Intrusies.

Fysieke signalen

De fysieke trauma-signalen zijn erg uiteenlopend. Je kunt de volgende signalen tegenkomen:

• Slapeloosheid, slaapstoornissen;
• verminderde eetlust of helemaal geen eetlust;
• Chronische rugpijn;
• Hoofdpijn;
• Chronische vermoeidheid;
• Auto-immuunziekte;
• Prikkelbare darm syndroom;
• Somatische Onvoldoende verklaarbare Lichamelijke Klachten (SOLK) of Aanhoudende Lichamelijke Klachten (ALK);
• Gevoeligheid voor geluid of licht (en daar ook heel boos of paniekerig van kunnen worden);
• Scherpe pijn in rug, nek en bij het borstbeen als gevolg van hypervigilantie en angst;
• Hartkloppingen.

Psychologisch

Ten slotte zijn er nog andere psychologische processen waaraan je trauma-signalen kunt herkennen:

• De wereld voelt onecht of alsof je erbuiten staat (derealisatie)
• Delen van het lichaam voelen onecht of alsof je erbuiten staat (depersonalisatie)
• Dissociatie of blackouts
• Hallucinaties/wanen/psychose
• Onvermogen om bepaalde dingen in de tijd te herinneren of te verantwoorden
• Hypervigilantie

Bronnen

Centre for Clinical Psychology (z.d.). Symptoms of Complex Trauma. Geraadpleegd op 1 oktober 2024 van: https://ccp.net.au/symptoms-of-complex-trauma/ 

McClintock Greenberg, T. (2022). The Complex PTSD Coping Skills Workbook. An Evidence-Based Approach to Manage Fear and Anger, Build Confidence, and Reclaim Your Identity. Oakland: New Harbringer Publications

Van der Kolk, B. (2022). Traumasporen. Het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen. Eeserveen: Uitgeverij Mens!