Seksueel misbruik is een heftig onderwerp. Zeker als het jou overkomen is. Dat kan zelfs traumatiserend zijn. De meeste mensen durven er niet over te praten. Sommigen geven zichzelf zelfs de schuld van het misbruik. In dit artikel neem ik je mee in de taboes rondom seksueel misbruik en leg ik uit waarom het NIET de schuld is van het slachtoffer.
Victim blaming
Een van de vele redenen dat mensen niet durven te vertellen over het seksueel misbruik, is dat zij als slachtoffer vaak de schuld krijgen. “Je had je moeten verzetten”, “Heb je wel een grens aangegeven?” of “Je had je ook niet zo moeten kleden”, zijn veel gehoorde uitspraken. Deze uitspraken zijn gebaseerd op vooroordelen en op ongeloof. Mensen zoeken nu eenmaal een verklaring voor dingen die ze moeilijk vinden om te geloven. Het is alleen totaal niet helpend en soms zelfs extra traumatiserend, als iemand eenzaam zijn/haar/hun trauma moet dragen en er ook nog de schuld van krijgt.
Fawn
Wat er veelal gebeurt tijdens verschillende vormen van trauma en dus seksueel misbruik, is fawn. Fawn is een reactie van ons zenuwstelsel, net als vechten, vluchten en bevriezen. Dit zijn automatische mechanismen, waar wij met ons bewuste brein, geen controle over hebben.
Bevriezen: wanneer je een hert tegenkomt in het bos, zul je zien dat hij ineens stilstaat als hij jou ziet en daarna pas wegrent. Dat stilstaan is de freeze respons ofwel bevriezen.
Vechten en vluchten: Wanneer een dier, ook een mens, weet dat hij de bedreigende situatie aankan, zal hij vechten. Wanneer dat niet mogelijk is, zal hij proberen te vluchten. Als je wordt aangevallen door een kat gooi je hem van je af. Als je wordt aangevallen door een beer, probeer je te maken dat je wegkomt.
Fawn: Fawn is een bijzondere. Denk hierbij aan een kat die een muis heeft gevangen. De muis kan niet meer vechten of vluchten nadat hij de omgeving heeft gescand. Hij zit zo in het nauw dat verzet geen zin meer heeft. Zijn lichaam roept een noodtoestand af en de muis laat zich slap vallen. Net alsof hij dood is. Uiteindelijk raakt de kat verveeld en loopt weg. Wanneer de kat weg is, springt de muis op en kan dan wegrennen. Dit gebeurt ook tijdens seksueel misbruik.
Veelal is het zo, dat iemand die seksueel misbruikt wordt, niet meer kan vechten of vluchten. Het lichaam bepaalt dat het slachtoffer als het ware de daad ondergaat en laat zich slap vallen of verstijft. Iemand kan zich hierom niet verzetten, omdat het lijf deze keuze voor jou maakt. Sommige mensen raken buiten zichzelf of hun bewustzijn, zodat ze mentaal op dat moment niet goed meekrijgen wat er gebeurt. Dat is ook een beschermingsmechanisme van het lichaam: dissociatie.
Andere automatische responses
Een ander vooroordeel over seksueel misbruik is dat iemand die misbruikt werd het lekker vond, omdat de vagina vocht heeft aangemaakt tijdens het verrichten van de daad. Ook dit is een automatische reactie van het lichaam. Een reflex. Dat heeft helemaal niets te maken met lekker of niet lekker. Zo zijn er bijvoorbeeld ook mensen die vreselijk opgewonden zijn tijdens de (toegestemde) seks, maar die juist moeite hebben met de aanmaak van het natuurlijk glijmiddel, zoals bij de ziekte van Sjögren. Het lichaam doet wat het doet en daar hebben wij in dit geval geen invloed op. Het lichaam maakt vaginaal vocht aan tijdens de seks, om ervoor te zorgen dat de bevruchting beter kan plaatsvinden. Voor het geleiden van spermacellen naar de eicel. Dat zijn automatische processen die wij NIET kunnen beïnvloeden.
Het kan iedereen overkomen
Seksueel misbruik kan iedereen overkomen. Dat is een feit. Bij seksueel misbruik denken we vaak aan vrouwen, maar ook mannen worden misbruikt. Bij mannen is het taboe vaak nog groter om erover te praten, omdat er van mannen vaak wordt verwacht dat zij wel van zich af kunnen bijten. Maar zoals je hierboven hebt geleerd, gaat dat dus niet zomaar. Ook bij vluchtelingen is er vaak sprake van seksueel misbruik in de geschiedenis en tevens zijn er hoge aantallen seksueel misbruik in de LHBTIQ+ gemeenschap.
In de vertrouwde omgeving
Meestal vindt seksueel misbruik plaats door iemand uit de vertrouwde omgeving, zoals een vader, oom, broer, partner, docent, geloofsprediker, etc. Het is maar zelden dat het gaat om de variant van “ontvoerd worden in het witte busje”. Dit draagt ook bij aan het ongeloof. Omdat het van zo dichtbij gebeurt, en men het niet doorheeft, ontstaat vaak de gedachte: “Als het echt zo was, dan had ik dat toch wel doorgehad?”. Niets is minder waar.
Opvoeden
We hebben altijd veel commentaar op de persoon die het delict pleegt. Gooien het ook meestal op slechte opvoeding of op een bepaalde stoornis. Maar sommige ouders kunnen nog zo goed hebben opgevoed, het blijft de keuze van de dader. Als het gedrag komt door een onderliggende stoornis, is het kwaad vaak al geschied voordat we weten dat iemand een stoornis heeft en daar behandeling voor kan krijgen.
Waar we wel wat kunnen doen met opvoeding is het bespreken met kinderen nog voordat zoiets plaatsvindt. De afspraak maken met kinderen, dat ze altijd aan hun ouders/docenten/familie/etc. ALLES mogen vertellen en dat zij altijd zullen helpen, zonder boos te worden. Hoe moeilijk het gesprek ook is. Verlaag de drempel om te praten over moeilijke onderwerpen. Leer aan je kind dat het niet goed is als iemand iets onprettigs doet en zegt dat je het geheim moet houden. Dat als iemand je angstig maakt voor het vertellen van de waarheid, dat dit niet goed is. Dat je lichaam van jou is en jij bepaalt wie je toelaat. Dat een ander dat niet mag bepalen. Dat de ander jouw grenzen moet respecteren. En dat als de ander geen respect heeft voor jouw grenzen, dat je ALTIJD iemand die je vertrouwt, om hulp mag vragen. Heb je hulp nodig bij het gesprek over toestemming, dan kan deze video helpen.
Hecht je waarde aan onze blogs en wil je graag bijdragen aan het voortbestaan van deze blog? Je kunt altijd een bijdrage doen via PayPal. Dat waarderen we enorm!
