Zelfmoord is onderwerp dat ik altijd vreselijk moeilijk vond om te bevragen en te bespreken in een consult. Ik kon me er dan ook van alles bij voorstellen dat het voor naasten van een suïcidaal persoon nóg moeilijker zou zijn dan voor mij als professional. Je bent bang dat je het misschien erger maakt als je de verkeerde dingen zegt of de schuld krijgt als het fout gaat. Hele reële angsten natuurlijk.
Echter is het praten over zelfmoord met iemand die suïcidaal is, niet zo eng als dat je denkt. Het kan voor beide partijen zelfs veel opluchting betekenen. Hieronder geef ik je 5 tips om te kunnen praten met jouw dierbare over suïcidaliteit.
Bij spoed: bel 112, bij twijfel, advies of hulp: bel 113 suïcidepreventie op 0800-0113.
5 tips voor het praten over zelfmoord
1. Stel de vraag: denk jij wel eens aan zelfmoord?
Zo! Dat is direct! Maar het is wel de juiste vraag. Het heeft geen zin om eromheen te draaien. Een directe vraag dwingt een direct antwoord af. Je weet zo goed wat er aan de hand is.
Wist je dat onder de mensen die denken aan zelfmoord, het woord “zelfmoord” de meest gebruikte zoekterm is op google? Je sluit met het gebruik van dit woord dus aan bij de taal van de persoon tegenover je.
2. Toon interesse: wat maakt dat jij zelfmoord overweegt?
Zelfmoordgedachten (en pogingen) zijn een uiting van wanhoop. De meeste mensen zijn toe aan rust in het hoofd en weten niet meer waar zij die rust vandaan kunnen halen. Veelal is er een opstapeling van problemen en een gebrek aan perspectief tot beter.
Zelfmoord is niet de oplossing, zeggen we dan vaak, maar als ze de juiste oplossing wel hadden gevonden, dan hadden ze die wel uitgevoerd. Vraag door over alles dat er speelt en erken de vervelende gevoelens: machteloosheid, controleverlies, etc.
3. Zoek contact met de hoop: wie gaat jou het meest missen? Wie ga jij het meest missen?
Meestal zijn er toch beweegredenen om in leven te blijven. Vaak zijn dat personen of dieren. Het is goed om daar ook aandacht aan te schenken. Door te vragen wie de persoon in kwestie zal missen, als die er niet meer zal zijn, helpt om na te denken over de betekenis van het eigen leven. Je vraagt de ander eigenlijk te benoemen wie om hem/haar/hun geeft en te erkennen dat hij/zij/hun belangrijk is in het leven van de ander.
Andersom werkt het net zo. De persoon gaat dan nadenken over wie hij/zij/hun zelf dan belangrijk vindt. Wat zijn de mooiste momenten die jullie hebben meegemaakt? En wat betekent die persoon voor jou? Je zoekt dus door tot je dat lichtpuntje hebt gevonden en onderzoek dat lichtpuntje een tijdje. De stemming zal dan kalmeren.
4. Zoek samen hulp
Alleen maar over zelfmoord praten, lost natuurlijk niet het probleem op. Er is altijd hulp nodig, dus bepaal samen wie er op de hoogte gebracht moeten worden. De huisarts bijvoorbeeld.
De huisarts is iemand die snel toegang kan verlenen tot de juiste zorg en is daarom de uitgerekende persoon om op de hoogte te stellen.
Zorg ook voor een vangnet. Dit kun je doen door af te spreken met wie de persoon contact kan opnemen als het niet goed gaat. Dat kan dan de crisisdienst zijn, de huisartsenpost, de buurvrouw.
5. Doe de gratis online training bij 113
113 Suïcidepreventie heeft veel online materiaal over suïcidaliteit en zelfmoord en ook een gratis interactieve online cursus. Je leert hierin hoe je suïcidaliteit kunt herkennen en hoe je het gesprek kunt aangaan. Je maakt in de training keuzes in het gesprek met een suïcidaal persoon en je kunt direct zien wat het effect is van wat je zegt.
Ben jij professional in de zorg? Doe dan de poortwachter training van 113 die in-company kan worden aangeboden. Voor POH-ggz is het een verplicht onderdeel van de post-hbo-opleiding.
Helpt onze blog jou en wil je graag bijdragen aan het voortbestaan van de blog? Dan kun je een donatie doen via PayPal. Dat waarderen we enorm!