Er zijn meerdere soorten seksueel misbruik dan alleen verkrachting. Veel slachtoffers van seksueel misbruik weten niet eens dat wat hen is overkomen, valt onder seksueel misbruik. In deze blog leg ik aan je uit welke vormen er zijn en hoe je dit kunt herkennen als buitenstaander.

Verschillende vormen:

1 Hands-on en hands-off

Hands-on seksueel geweld betekent dat er fysiek seksueel contact plaatsvindt tussen de pleger en het slachtoffer. Hierbij kun je denken aan ontucht, aanranding en verkrachting(1). 

Hands-off seksueel geweld betekent dat er geen fysiek contact plaatsvindt tussen de pleger en het slachtoffer. Hierbij kun je denken aan het verspreiden van beeldmateriaal van seksueel (kinder)misbruik, het bezitten van beelden van kindermisbruik, het dwingen van een minderjarige om pornografie te kijken, naaktfoto’s doorsturen zonder toestemming en iemand dwingen om seksuele handelingen te verrichten voor de webcam. Deze vorm van seksueel geweld vindt meestal online plaats(1). 

We spreken van seksuele uitbuiting als iemand wordt gedwongen om seksuele handelingen te verrichten in ruil voor geld of andere middelen(1). 

2 Ontucht

Alle soorten seksueel misbruik tegen kinderen waarbij fysiek seksueel contact heeft plaatsgevonden. Seks met kinderen van onder de 16 jaar is strafbaar (1).

3 Aanranding en verkrachting

Wanneer iemand met dwang of geweld het lichaam van de ander seksueel binnendringt (oraal, genitaal, anaal) spreken we van verkrachting. Wanneer iemand op een andere manier onder dwang of bedreiging seksuele handelingen moet verrichten of ondergaan, spreekt men van aanranding. Beide zijn strafbaar. Er moet alleen wel worden bewezen dat het slachtoffer is gedwongen tot het ondergaan of verrichten van seksuele handelingen(1).  

4 Seksueel kindermisbruik

Seksueel kindermisbruik is strafbaar. Het hebben van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik dus ook. Tevens is het bekijken en verspreiden ervan strafbaar. Pornografie an sich is niet strafbaar, maar kinderpornografie dus wel. Tevens mag je geen geseksualiseerde afbeeldingen van kinderen maken, bezitten en/of verspreiden. Het gaat dan om schaars geklede kinderen, in erotische of suggestieve houdingen. Beelden waarbij het insinueert dat er kinderen zijn betrokken, zijn ook strafbaar (2, 5). Incest is een van de vormen van seksueel kindermisbruik. 

5 Sexting

Een van de minder bekende vormen seksueel misbruik, is het verspreiden van seksueel getinte foto’s, video’s of teksten via een bericht. Dat laatste noemen we sexting. Dit kan vrijwillig en onvrijwillig plaatsvinden. Het is strafbaar als er kinderen op te zien zijn. Het maakt niet uit of een kind het zelf maakt en verstuurt, of dat iemand anders het verstuurt. Vrijwillige sexting tussen minderjarigen kan onderdeel uitmaken van een “normale” seksuele ontwikkeling en is niet strafbaar, tenzij het onvrijwillig is of de beelden gedeeld worden zonder toestemming. Dit wordt bestraft met bijvoorbeeld een Halt-straf(1). 

6 Grooming

Hierbij wordt er een vertrouwensband met iemand (meestal een kind) opgebouwd, om het daarna te misbruiken. De pleger kiest meestal een kwetsbaar slachtoffer en het proces kan jaren duren. De pleger kan het slachtoffer afhankelijk maken door complimenten of cadeaus te geven. Wanneer iemand zich dan afhankelijk voelt, zal het minder snel iets zeggen over het misbruik tegen anderen. Dit kan ook online plaatsvinden, doordat iemand zich bijvoorbeeld voordoet als jonger dan hij is, om zo over te gaan tot online of offline misbruik (2). Dit is een van de soorten seksueel misbruik die wat minder goed zichtbaar is voor de omgeving.

Herkennen van afwijkend gedrag

Er is geen signalementen-lijst van gedragingen die je kunt zien bij seksueel geweld. Iedereen reageert ten slotte weer anders(3). Wat het belangrijkste is, is dat je gedragsverandering ziet. Hoe is iemand normaal? Hoe is dat nu veranderd? Ook kun je bij kinderen denken aan terugkerende keelpijn, problemen met de ontlasting of het plassen en een terugkerende blaasontsteking(3). 

Wat mijzelf is opgevallen in het werken met mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt, is dat ze snel schrikken van aanraking. Zeker op volwassen leeftijd. Ook wanneer iemand wordt vastgepakt op een manier die de bewegingsvrijheid beperkt, kan een trigger zijn, ook al ben je elkaar maar aan het plagen. Eveneens zijn er vaak bekkenklachten, buikpijnklachten, vaginale klachten zoals veel afscheiding, moeite met plassen of met de ontlasting, een verkrampte psoas-spier en slaapproblemen. Bij kinderen komt het weleens voor dat zij in het spelen met andere kinderen of in hun eigen spel na spelen wat er is gebeurd, maar dan met een eigen twist eraan. 

“Mijn dochter speelde met naakte Barbies en het “slijmmonster” kwam de Barbies dan pakken. Dit bleek een weerspiegeling te zijn van wat zij zelf had meegemaakt.”

Psychotrauma

Niet iedereen die seksueel misbruikt is, ontwikkelt ook daadwerkelijk psychotraumatische klachten. Toch is er een kans op flashbacks, herbelevingen, nachtmerries, waakzaamheid en schrikreacties. Over de symptomen van psychotrauma kun je meer lezen in deze blog.

Heb je iets aan onze blog en wil je jouw waardering laten blijken? Dat kan door een donatie te doen via PayPal, dat waarderen we enorm!

Meer lezen? Zie de gebruikte bronnen hieronder:

1: Nationaal rapporteur (z.d.). Seksueel geweld tegen kinderen. Geraadpleegd op 2 juli 2024, van:  https://www.nationaalrapporteur.nl/seksueel-geweld-tegen-kinderen/vormen-van-seksueel-geweld

2: NJI (z.d.). Kindermishandeling: Seksueel misbruik. Geraadpleegd op 2 juli 2024, van: https://www.nji.nl/kindermishandeling/seksueel-misbruik

3: Centrum seksueel geweld (z.d.). Seksueel misbruik. Geraadpleegd op 2 juli 2024, van: https://centrumseksueelgeweld.nl/seksueel-misbruik/

4: Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport (z.d.). Seksueel geweld informatie. Geraadpleegd op 2 juli 2024, van: https://www.huiselijkgeweld.nl/vormen/seksueel-geweld

5: Openbaar ministerie (z.d.). Zedenwet: Welke vormen van seksueel misbruik zijn strafbaar? Geraadpleegd op 2 juli 2024, van: https://www.om.nl/onderwerpen/zeden-en-seksueel-misbruik/vraag-en-antwoord/welke-vormen-van-seksueel-misbruik-zijn-strafbaar