Er zijn verschillende methoden voor het behandelen van PTSS. Er zijn veel wetenschappelijk bewezen methoden, methoden die veelbelovend en nog niet bewezen zijn en er worden steeds nieuwe methoden bedacht. Het is belangrijk om op te passen met nieuwe methoden die nog niet zijn onderzocht, omdat het klakkeloos behandelen van trauma ook verkeerde bijwerkingen kan hebben en dingen erger kan maken. In deze blog vertellen we je welke behandelmethoden onderzocht of veelbelovend zijn. Een andere behandelmethode dan hier omschreven raden wij voorlopig af.
Bewezen methoden
EMDR
Eyemovent Desensitisation and Reprocessing (EMDR) is de meest bekende behandelmethode bij psychotraumatische klachten. Het is een snelwerkende, bewezen effectieve methode. Hij kost veel tijd om het goed te leren toepassen en vraagt WO-vooropleiding en CGT, omdat bepaalde voorkennis en ervaring wenselijk is. Het verkeerd inzetten van EMDR kan klachten verergeren of er komt geen vooruitgang. Hierom is het belangrijk dat de behandelaar de opleiding heeft gevolgd die goed is gekeurd door Vereniging EMDR Nederland (VEN). Zo weet iemand zeker dat hij niet zomaar iets doet.
Werking EMDR
De Vereniging EMDR Nederland omschrijft behandelmethode EMDR als volgt: “De therapeut zal vragen aan de gebeurtenis terug te denken, inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkings-proces opgestart. De therapeut zal vragen de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus. In veel gevallen is dat de hand van de therapeut of door geluiden die door middel van een koptelefoon afwisselend links en rechts worden aangeboden. Er wordt gewerkt met ‘sets’ (= series) stimuli.”
“Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut zal de cliënt vragen wat er in gedachten naar boven komt. De EMDR-procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na elke set gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.”
Toepassingen EMDR
EMDR kan worden ingezet wanneer je slachtoffer bent van een (auto)ongeval, verwonding, ernstige ziekte, een overval, mishandelingen of getuigen zijn daarvan, brand, natuurramp, oorlogssituaties, of bij verlieservaringen, zoals verlies van een baan, geliefde of autonomie.
Imaginaire exposure
Imaginaire exposure (ImEx) is een andere bekende en effectieve behandelmethode bij het behandelen van PTSS. De effectiviteit hiervan doet niet onder van die van EMDR. Het grote verschil is de werkwijze en de intensiteit. Imaginaire exposure kan door zowel cliënt als behandelaar als meer belastend worden ervaren, omdat de traumatische gebeurtenis meermaals achter elkaar hardop wordt herleefd en herhaald. Deze methode is zeer goed toepasbaar bij mensen die de neiging hebben tot het vermijden van gedachten of beelden die doen denken aan het trauma, omdat de behandelaar snel vermijding kan herkennen in het verhaal van de cliënt. Dit is moeilijker bij EMDR, omdat de cliënt alleen aan een plaatje hoeft te denken en er niets over hoeft te zeggen. Wanneer EMDR geen effect lijkt te hebben (bijvoorbeeld door vermijdingdsgedrag) kan Imaginaire Exposure een goed alternatief zijn.
Werking Imaginaire Exposure
Traumanet beschrijft Imaginaire Exposure als volgt: “Iets vermijden waar je bang voor bent is heel begrijpelijk. Op de korte termijn voel je je hierdoor minder angstig, maar op de lange termijn blijft de angst bestaan en neemt die soms ook toe. Bij exposure therapie ga je de angst niet uit de weg, maar wordt je er juist aan blootgesteld. Vaak gebeurt deze blootstelling geleidelijk, soms werk je direct aan de grootste angst.”
“Het doel van deze blootstelling is dat de angst en spanning geleidelijk af gaat nemen. Je leert wennen aan triggers die spanning oproepen. Hierdoor kan de angst die bij die triggers (zoals situaties, geuren, kleuren, mensen of herinneringen) omhoog komt, uit gaan doven. Ook leer je anders te denken en kunnen ook hierdoor de angstklachten afnemen.”
Toepassingen Imaginaire Exposure
ImEx kan op dezelfde problemen worden ingezet als EMDR.
Minder onderzocht, goede resultaten
Narratieve Exposure Therapie
Narratieve Exposure Therapie (NET) is een minder vaak onderzochte behandelmethode dan EMDR en ImEx. Toch is deze methode effectief gebleken. Narratieve exposure therapie is een langer durende interventie die effectief is bij de behandeling van PTSS. Het verschil met EMDR en ImEx is dat deze therapievorm zich niet alleen richt op de traumata/problemen, maar ook op de positieve aspecten in iemands leven.
Werking Narratieve Exposure Therapie
Traumanet omschrijft NET als volgt: “NET speelt in op de manier waarop we herinneringen aan trauma opslaan in het geheugen. Schokkende ervaringen zijn doorgaans niet ingebed in de tijd, plaats en ruimte, oftewel binnen de context waarin ze thuishoren, omdat ze op dat moment te overweldigend waren. Het doel van NET is om de vaak losse herinneringen te integreren in het geheugen, zodat er een samenhangend verhaal ontstaat. Zodat het verleden minder voortleeft in het heden.”
Toepassingen Narratieve Exposure Therapie
NET kan worden ingezet bij mensen die meerdere traumatische ervaringen hebben gehad in het leven en als gevolg daarvan PTSS hebben ontwikkeld. Denk aan vluchtelingen, mensen met vroegkinderlijk trauma, langdurig huiselijk geweld, oorlogsveteranen, etc.
Imaginaire rescripting
Imaginaire rescripting (ImRe) is minder vaak onderzocht dan EMDR en ImEx, en is net als NET wel effectief gebleken in verschillende onderzoeken. ImRe is als behandelmethode net zo toepasbaar als EMDR en ImEx. In theorie kun je zeker 1 traumatische gebeurtenis per sessie behandelen. Soms meer. De focus ligt op de traumatische gebeurtenis, waarbij vaak een groot gevoel van machteloosheid heeft plaatsgevonden. De betekenis van de gebeurtenis wordt met de rescripting veranderd.
Werking Imaginaire Rescripting
PsyQ omschrijft ImRe als volgt: “Imaginaire rescripting is een techniek waarbij we je helpen op een andere manier naar traumatische herinneringen uit je jeugd te kijken en zo de betekenis van die ervaring te veranderen. ImRe geeft je ook de mogelijkheid om de gevoelens, behoeftes en acties te uiten die je op dat moment moest onderdrukken. Binnen deze techniek herschrijf je als het ware je herinnering, samen met de therapeut. Je beeldt je in hoe je zou willen dat de gebeurtenis afloopt en je verbeeldt je ook dat je dit uitvoert.
Hierbij maak je contact met je eigen behoeften, maar leer je ook om gedrag te verbinden aan je gevoel. Je leert bijvoorbeeld om gevoelens van machteloosheid of boosheid handen en voeten te geven en hiermee om te gaan.”
Toepassingen Imaginaire Rescripting
In principe wordt ImRe ingezet bij complexe traumatisering en persoonlijkheidsproblematiek waarbij er veel nare herinneringen zijn en/of terugkerende nachtmerries. Eveneens is deze methode toepasbaar bij dwangklachten.
Nieuwkomer!
Flash 2.0
Op dit moment wordt flash 2.0 nog onderzocht. De resultaten van onderzoeken dienen nog te worden verwerkt. Toch zijn de resultaten veelbelovend gebleken. Deze kortdurende behandelmethode die zich richt op een positieve stimulus, is zelfs effectief gebleken bij therapieresistente cliënten, die geen baat hadden bij andere traumabehandelingen. De methode is makkelijk en goed aan te leren. Hierdoor zou het wel eens mogelijk kunnen zijn om HBO-geschoolde zorgmedewerkers een rol te kunnen laten spelen in traumabehandeling, zelfs binnen de huisartsenpraktijk. Dit zou betekenen dat wachtlijsten verkort kunnen worden, omdat er minder mensen doorverwezen hoeven te worden. De exacte werking is nog onbekend. Het lijkt erop dat de ogen betrokken zijn bij het opslaan en verwerken van informatie in het geheugen.
Werking Flash 2.0
Universiteit Utrecht schrijft in hun onderzoeksrapport het volgende: “Bij deze behandeling wordt u ook gevraagd om negatieve, emotionele herinneringen aan een traumatische gebeurtenis op te halen. Dit zal echter minder lang en levendig zijn dan in de EMDR of EMDR 2.0 groep. Tevens wordt u gevraagd om een positieve activiteit te bedenken welke u in gedachte kunt doen. Terwijl u deze positieve activiteit in gedachten uitvoert, wordt u gevraagd om hard met uw ogen te knipperen”.
Toepassingen Flash 2.0
Flash 2.0 is net als EMDR, ImEx, NET en ImRe toepasbaar bij vele soorten klachten. Hoofdzakelijk klachten die worden gedreven door angst. Denk hierbij aan PTSS, maar ook aan angst voor dingen die mogelijk in de toekomst kunnen gebeuren (flashforward) en fobieën. De onderzoeken zijn vooral gedaan bij cliënten die niet reageerden op behandelingen met EMDR. Verder onderzoek is wenselijk.
Lees hier meer over Flash 2.0.
No Comments